مدیریت تحریم‌ها در معدن

گفته می‌شود معادن و ذخایر مواد معدنی ایران به لطف خداوند غنی و بسیار است.

در پایین‌دست نیز تاکنون سیاست‌هایی که در دستور کار قرار گرفته در جهت تکمیل زنجیره ارزش افزوده بوده و از طرف دیگر مزیت نیروی کار ارزان و انرژی فراوان و ارزان در داخل کشور، وابستگی بخش معدن و صنایع معدنی را به خارج کم کرده است. با این حال ضلع دیگر این بخش، فناوری است که هنوز در این بخش به خارج وابسته هستیم و تحریم‌ها از این روزنه می‌تواند به بخش معدن و صنایع معدنی ما آسیب وارد کند. تجهیزات و فناوری به کار گرفته شده در کارخانه‌ها و واحدهای معدن و صنایع معدنی به تعویض قطعات و اورهال سالانه آن، به حضور کارشناسان و نمایندگان رسمی تولیدکنندگان قطعات و ماشین‌آلات معدنی نیاز دارد. گاهی یک قطعه کوچک کل فعالیت کارخانه را متوقف می‌کند. درست است که در سال‌های تحریم توانسته‌ایم در برخی از این قطعات بومی‌سازی کرده و نیاز صنایع را برآورده کنیم اما توقف فعالیت کارخانه‌ها، زیان‌های زیادی را به مجموعه‌های تولیدی وارد می‌کند. نکته دیگر، سرمایه‌گذاری در این بخش است. به دلیل توجه نوپای دولتمردان به توسعه اقتصاد معدنی و تکمیل زنجیره ارزش افزوده، ایران نیازمند ورود سرمایه به داخل کشور است. شکی نیست که بخشی از این سرمایه‌گذاری‌ها در صورت ورود سرمایه‌گذاران خارجی، همراه با فناوری روز خواهد بود که مهم‌ترین نقطه آسیب‌پذیر معدن و صنایع معدنی است. هزینه سرمایه‌گذاری و خرید تجهیزات معدنی بسیار زیاد است اما درحال‌حاضر، امکان استفاده از منابع داخلی برای راه‌اندازی و تکمیل زنجیره در معدن وجود ندارد و از طرف دیگر برنامه ششم توسعه، چشم‌اندازی را برای بخش‌های مختلف از جمله معدن ترسیم کرده که با روند کند سرمایه‌گذاری دولتی باید دهه‌ها منتظر به بار نشستن پروژه‌های معدنی شد. تحریم می‌تواند این بخش را جدی‌تر از سایر بخش‌ها تحت تاثیر قرار دهد. سرمایه‌گذاران به دنبال امنیت بستر سرمایه‌گذاری خود هستند و به محض احساس خطر، از خواباندن پول خودداری می‌کنند، هرچند مرغ‌شان در این سرزمین تخم طلا بگذارد. نکته دیگر این است که معدن تا صنایع معدنی، نیاز جدی به صادرات محصولات خود دارد و بازاری که به زحمت در سال‌های گذشته به ویژه در ۵ سال گذشته به‌دست آمده را تحت تاثیر تحریم‌ها ممکن است از دست بدهد. در نهایت درست است که بخش‌ معدن کمترین تاثیر را از تحریم‌ها در بین بخش‌های مختلف اقتصادی می‌پذیرد اما میزان دقیق این تاثیرها باید ارزیابی شده و چاره‌ای برای آن اندیشیده شود. باید تحریم را به بهترین شیوه در مجموعه‌های معدنی و صنایع معدنی مدیریت کرد.